AI-training voor medewerkers: wat werkt (en wat niet)

Door Kees Kraaiveld · 18 september 2026 · 5 min lezen

Wat werkt

1. Eigen werk als oefenstof. Deelnemers brengen echte taken mee: een offerte, een mail, een rapport.
2. Klein beginnen met zichtbare winst. Binnen een uur moet iedereen iets bruikbaars hebben gemaakt.
3. Spelregels en veiligheid vooraan. Wat mag er wel en niet in een tool, en waarom.
4. Rolgerichte groepen. Sales, administratie en management hebben andere vragen.
5. Opvolging. Een korte check-in na twee tot vier weken: wat gebruik je, waar loop je vast?
6. Interne aanjagers. Eén of twee collega's die vragen opvangen.

Wat niet werkt

• Een algemeen praatje over "de toekomst van AI".
• Eén grote training zonder oefenmateriaal of vervolg.
• Een tool kopen en hopen dat mensen het uitzoeken.
• Verplichte deelname zonder uitleg waarom het ertoe doet.
• Iedereen dezelfde training geven, terwijl de één dagelijks teksten schrijft en de ander vooral met cijfers werkt.

Inhoud van een goede basistraining

• Hoe taalmodellen werken en waarom ze soms fouten maken
• Goede opdrachten schrijven (prompten)
• Resultaten controleren
• Veilig omgaan met bedrijfs- en persoonsgegevens
• Toepassingen voor de eigen functie
• Afspraken in het team

Een voorbeeldopzet van een dagdeel

Dit is een voorbeeld, geen vast format. Pas het aan op je team.

1. Kennismaking en doel (15 minuten). Wat willen mensen ermee kunnen? Haal echte taken op.
2. Uitleg in gewone taal (30 minuten). Wat is een taalmodel, wat kan het goed, waar gaat het mis?
3. Spelregels (20 minuten). Welke gegevens horen er niet in? Koppel dit aan het AI-beleid voor medewerkers.
4. Eerste oefening (45 minuten). Iedereen werkt met een eigen taak, bijvoorbeeld een mail beantwoorden of een verslag samenvatten. Daarna delen mensen wat werkte.
5. Verdieping per rol (45 minuten). Sales schrijft offerte-intro's, administratie verwerkt documenten, management bereidt een besluit voor.
6. Afspraken (15 minuten). Wat gaat iedereen de komende weken uitproberen en wie is aanspreekpunt?

Een praktijkillustratie

Stel: een installatiebedrijf met 25 medewerkers wil dat kantoor en planning AI gaan gebruiken. In plaats van een bedrijfsbrede lezing kiest de eigenaar voor een groep van tien kantoormedewerkers. Ze brengen elk een echte opdracht mee, zoals een offerteonderbouwing of een klantmail. Na het dagdeel gebruiken ze de tool voor die ene taak. Na drie weken komt de groep een uur terug om te bespreken wat werkt en wat niet, en de aanjagers delen hun beste opdrachten met de rest. Dit voorbeeld is hypothetisch, maar het laat het patroon zien: klein, praktisch en met opvolging.

Veelgemaakte fouten

• Te veel tegelijk. Wie in één sessie tien tools laat zien, heeft daarna niemand die ze gebruikt. Kies één tool en een paar taken.
• Geen tijd om te oefenen. Als gebruik er bovenop komt, blijft het liggen. Geef ruimte in de werkweek.
• Weerstand negeren. Twijfel van collega's is meestal een signaal dat iets onduidelijk is. Zie weerstand in je team tegen AI.
• Geen koppeling met de wet. Voor mensen die met AI werken geldt de AI-geletterdheidsplicht, zie AI Act voor het mkb.
• Geen eigenaar na de training. Zonder iemand die opvolgt, zakt het gebruik terug.

Duur en vorm

Voor een startgroep volstaat vaak een dagdeel plus een korte vervolgsessie. Hybride (een gezamenlijke sessie plus zelf oefenen) werkt beter dan alleen een e-learning. Een e-learning is wel een prima aanvulling voor mensen die op hun eigen tempo de basis willen leren of die de sessie hebben gemist.

Wie geeft de training?

Een externe trainer brengt ervaring en afstand mee, een interne aanjager kent het werk en de cultuur. In de praktijk werkt een combinatie vaak goed: een externe start met uitleg en oefening, daarna borgt een collega de opvolging. Kijk bij een trainer of die met jouw soort werk kan oefenen en niet alleen presenteert. Het boek Productiever met ChatGPT van Kees Kraaiveld is bedoeld als naslag voor wie daarna zelf verder wil.

Hoe meet je of het werkt?

Kijk naar gebruik in de weken erna, naar het aantal gedeelde werkwijzen in het team en naar tijdwinst op de gekozen taken. Zie rendement van AI meten. Vraag deelnemers ook wat ze zijn gaan doen, niet alleen of ze de training goed vonden.

Wil je advies over een training die bij jouw team past? Plan een kennismaking.

Veelgestelde vragen

Hoe groot mag een groep zijn?

Moeten alle medewerkers getraind worden?

Kan dit op locatie?

Is een e-learning genoeg?

Wat als mijn team sceptisch is?

Wanneer is de beste tijd om te starten?