StroomlijnersAI Act voor het mkb: wat moet je als ondernemer weten?
Door Kees Kraaiveld · 16 september 2026 · 5 min lezen
Kort antwoord: ook als je AI alleen gebruikt en niet bouwt, kan de AI Act gelden. De belangrijkste verplichting voor bijna iedereen is dat medewerkers die met AI werken voldoende AI-geletterd zijn. Daarnaast zijn bepaalde toepassingen verboden en gelden er extra regels voor risicovolle toepassingen. Dit is algemene informatie, geen juridisch advies; controleer de actuele stand van zaken, want tijdlijnen en uitvoeringsregels worden nog bijgesteld.
Wat is de AI Act?
De AI Act (Verordening (EU) 2024/1689) is Europese wetgeving voor AI. Ze werkt met risiconiveaus: verboden toepassingen, hoog-risico toepassingen, toepassingen met transparantieplichten en overige toepassingen met weinig regels. Hoe zwaarder het mogelijke effect van een toepassing op mensen, hoe meer eisen er gelden.
De wet maakt onderscheid tussen verschillende rollen. Een aanbieder ontwikkelt een AI-systeem of brengt het onder eigen naam op de markt. Een gebruiker (in de wet: gebruiksverantwoordelijke) zet een systeem in binnen zijn eigen organisatie. De meeste mkb-bedrijven zitten in die tweede rol: ze gebruiken tools van anderen.
Wat betekent dit voor een gewoon bedrijf?
- AI-geletterdheid (artikel 4). Aanbieders en gebruikers van AI-systemen moeten ervoor zorgen dat hun personeel een passend niveau van AI-kennis heeft. Dit geldt sinds 2 februari 2025.
- Verboden toepassingen. Bijvoorbeeld manipulatieve technieken of social scoring. Voor de meeste mkb-bedrijven niet relevant, maar goed om te weten.
- Hoog-risico toepassingen. Zoals AI bij werving en selectie, kredietbeoordeling of onderwijs. Gebruik je zulke systemen, dan gelden eisen voor toezicht, documentatie en informatie.
- Transparantie. Mensen moeten weten wanneer ze met een chatbot praten, en bepaalde gegenereerde content moet als zodanig herkenbaar zijn.
Wat is AI-geletterdheid in de praktijk?
De wet schrijft geen vaste cursus of certificaat voor. Het gaat om een niveau dat past bij de rol, de voorkennis en de manier waarop iemand AI gebruikt. Voor een medewerker die ChatGPT inzet voor mails en samenvattingen is dat iets anders dan voor iemand die met AI kandidaten voorsorteert.
Denk aan de volgende basis:
- begrijpen wat een taalmodel wel en niet kan, inclusief dat het fouten maakt
- weten welke gegevens je niet invoert
- resultaten kunnen controleren
- weten wanneer je een collega of leidinggevende raadpleegt
Hoe je dit aanpakt, lees je in AI-training voor medewerkers: wat werkt. Op de pagina AI Act en AI-geletterdheid vind je meer over onze aanpak hiervoor.
Wat kun je nu doen?
- Inventariseer welke AI-tools in je bedrijf gebruikt worden, officieel én informeel.
- Beoordeel of een toepassing onder hoog risico valt, bijvoorbeeld bij HR-beslissingen.
- Train mensen op een niveau dat past bij hun rol.
- Stel afspraken op. Een kort AI-beleid voor medewerkers maakt duidelijk wat mag.
- Leg vast wat je gedaan hebt. Een korte beschrijving van je training en beleid helpt bij vragen.
- Houd de tijdlijn in de gaten via de overheid of je brancheorganisatie.
Voorbeeld: twee bedrijven, twee situaties
Dit voorbeeld is hypothetisch. Een administratiekantoor gebruikt een AI-assistent om concepten van klantmails te schrijven en vergaderingen samen te vatten. Voor dit kantoor draait het vooral om AI-geletterdheid: iedereen moet weten wat de tool kan, welke gegevens er niet in horen en dat uitkomsten gecontroleerd worden.
Een uitzendbureau gebruikt software die cv's automatisch rangschikt. Dat raakt aan werving en selectie, een gebied dat de wet als hoog risico kan aanmerken. Dan is het belangrijk om te onderzoeken welke verplichtingen gelden, bij de leverancier na te vragen wat die aanlevert en juridisch advies in te winnen. Zulke uitkomsten hangen af van de details, dus laat je hier altijd adviseren.
Veelgemaakte fouten
- Denken dat het niet voor jou geldt omdat je zelf geen AI bouwt. Ook gebruikers hebben verplichtingen.
- Alleen naar de officiële tools kijken. Medewerkers gebruiken vaak ook persoonlijke accounts of gratis tools.
- Alles op de leverancier gooien. Een leverancier kan documentatie leveren, maar jij blijft verantwoordelijk voor hoe je het inzet.
- Niets vastleggen. Zonder verslag van wat je hebt gedaan, kun je het later moeilijk aantonen.
- Wachten tot alles duidelijk is. De AI-geletterdheidsplicht geldt al.
Een kans, geen alleen een last
Bedrijven die hun AI-gebruik op orde hebben, kunnen dat aantonen aan klanten. Dat is steeds vaker een voorwaarde bij aanbestedingen en samenwerkingen. Wil je zicht op waar je nu staat? Doe de AI-startscan.
Weet je nog niet waar jij moet starten?
Vraag gratis advies aan, een AI-specialist neemt contact met je op.
Vraag gratis advies aan